artykuł opublikowany w Panoramie Polskiej

A gwóźdź ten jest w moim życiu dosyć wielki, i znajdzie się wiele miejsca, aby na nim zawiesić konflikty, wzloty i upadki mojego pokolenia zwanego w Polsce „Pokoleniem Kolumbów". Istnieje nierozerwalny związek między moim życiem osobistym a wydarzeniami w Polsce. Za młodu konspirator walczący o wyzwolenie Ojczyzny, a w dorosłym życiu dziennikarz, którego praca zawodowa zawsze ocierała się o przemiany w skali całego kraju, jeśli nie powiedzieć o przeobrażenia dziejowe; gwałtowne i nawet bolesne przejście z jednego ustroju w drugi, diametralnie różny.

Dlatego w mojej powieści „W cieniu nadziei", jak sam tytuł wskazuje, pokazane zostało okrucieństwo człowieczego życia w ciągłym strachu przed represjami okupanta. „Jest pan wolny", to jedna z pierwszych w Polsce powieści, która pokazuje postawy moralne i konflikty w okresie stalinowskim, a „Człowiek na ruchomych piaskach" ukazuje pokrętność ludzkiego bytowania w latach poprzedzających zdecydowane przemiany ustrojowe.

M.D.: Przez większość życia był Pan dziennikarzem – korespondentem, podróżnikiem, obserwatorem wydarzeń w różnych krajach świata. Wydał Pan tomy reportaży z tak różnych miejsc jak Tybet, Indonezja, Turcja, Afryka Północna, Izrael. Co najbardziej interesuje Pana w świecie? O jakich krajach i problemach pisze Pan teraz?

B.T.: Świat był dla mnie zawsze odskocznią od moich polskich spraw. Jego problemy przyjmowałem bez emocji, dając pierwszeństwo chłodnej i rzeczowej analizie. Pasjonowała mnie odmienność obyczajowa Chińczyka i Anglika, Rosjanina i Marokańczyka, mieszkańca wyspy Bali i Norwega. Ale jednocześnie szukałem owej delikatnej płaszczyzny moralno – etycznego porozumienia. I znajdowałem ją pod każdą szerokością geograficzną. Bo człowiek nie jest człowiekowi wilkiem.

M.D.: Jakie miejsce w Pańskiej twórczości zajmuje kraina młodości – Litwa?

B.T.: Mój wileński świat to groby. Miasto dziś kłóci się z moimi dziecięcymi wspomnieniami. Jest już zupełnie inne w swoim charakterze i atmosferze.

M.D.: Co Pan sądzi o sytuacji polskiej literatury po odzyskaniu niepodległości w roku 1989? Czy polska książka ma szansę? Czy polski pisarz dociera do czytelników?

B.T.: Literatura polska, polska książka rodzima, przeżywa dziś ogromny kryzys. Głoszone hasło „wolny rynek wszystko rozwiąże", okazało się siekącym mieczem dla współczesnej literatury polskiej. Na rynku królują przekłady miernej literatury anglo–amerykańskiej, intelektualne bezguście często jeszcze okaleczone złym tłumaczeniem.

Na polski rynek weszły wydawnictwa takich gigantów jak Bertelsmann, Reader's Digest czy Weltbild. One nie promują polskiej literatury współczesnej, a rząd polski też tego nie czyni, niestety. Wielu wydawców żąda od pisarzy, żeby sami finansowali wydanie swoich książek. I oto powstaje pustka. Zmiana ustroju dotknęła bardzo pisarzy. Żeby zaistnieć na rynku trzeba mieć własne środki finansowe.

MD.: Co miało i ma dla Pana największą wartość w życiu?

B.T.: Prawość w postępowaniu, praca i miłość.

M.D.: Dziękuję za rozmowę.

Pisarz, reportażysta, autor scenariuszy, dziennikarz, urodzony w Wilnie w 1921 roku. W czasie niemieckiej okupacji oficer Armii Krajowej, redaktor naczelny konspiracyjnego pisma „Dekada", powstaniec warszawski 1944 roku. Po wojnie studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie i Uniwersytecie Warszawskim oraz w Akademii Nauk Politycznych. Magister prawa.

Był stałym korespondentem Polskiej Agencji Prasowej (PAP) i Radia i Telewizji (RTV) w Chinach i Korei, w Europie południowo – wschodniej, w krajach Maghrebu (Afryka Północna), specjalnym wysłannikiem do wielu krajów Europy i Południowej Azji.

Jest autorem głośnych zapisków z Powstania Warszawskiego'44 pt. „Tędy przeszła śmierć", której fragmenty ukazały się w USA, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Finlandii. Szóste wydanie ukazało się w Polsce w roku 1999. Współautor „Wspomnienia dziennikarzy z okupacji hitlerowskiej"(1987).

Napisał książki reportażowo – eseistyczne: „Na dachu świata" (książka o Tybecie – 1961), „Słońce nad Starą Płaniną" (Bułgaria – 1979), „Turcja bez tajemnic" (1981), „Algierskie osobliwości" (1984), „Mozaika Śródziemnomorska" (1988), „Tańczący prezydent" (Indonezja – 1989) - nagroda Polskiego Klubu Publicystyki Międzynarodowej, „Smak Ziemi Obiecanej" (Izrael – 1999), „I w Ostrej świecisz Bramie" (Litwa-1993), „W ojczyźnie Boga i Proroków" (Izrael, Palestyna – 1998, 1999).

Jest także autorem powieści: „W cieniu nadziei" (1980), „Jest pan wolny" (1988, 1989) - nagrodzona przez Fundusz Literatury Ministerstwa Kultury i Sztuki, laureat II miejsca w konkursie „Powieść Roku" czytelników tygodnika „Kultura" (1989), „Człowiek na ruchomych piaskach" (1997).

Autor scenariuszy filmów dokumentalnych, wyświetlanych w polskiej telewizji – „Mickiewicz w okresie wileńskim" (1999), „Polska w Ziemi Świętej" (2000).

W przygotowaniu scenariusz dokumentalnego filmu o ojcu karmelicie Danielu Oskarze Reifusenie oraz powieść pt. "Pożegnanie z Krainą Środka".