| ||||
|
|
Antoni Macierewicz Dziennikarska agentura Działania agentury w mediach przyczyniły się do decyzji o jawnym działaniu opozycji
Gdy latem 1976 r. podejmowaliśmy akcję pomocy robotnikom strajkującym w czerwcu 1976 r. jedną z istotnych przesłanek naszej decyzji było głębokie oburzenie na ton komunistycznej propagandy. Oczywiście byłoby absolutną nieprawdą twierdzenie, że cała nasza działalność w tamtym czasie była skutkiem moralnego oburzenia na rządzących komunistów czy na ich propagandę. Propaganda i akcja czynna Akcja pomocy, KOR, niezależna prasa i cała sieć niezależnych instytucji społecznych była świadomie budowaną akcją polityczną mającą w perspektywie doprowadzić do wolnych wyborów i niepodległości Polski. Środowiska niepodległościowe, harcerskie, związane z Czarną Jedynką i jej Kręgiem Starszoharcerskim “Gromadą Włóczęgów” przygotowywały się do tego działania przynajmniej od drugiej połowy lat 60-tych. Lata 70-te, zwłaszcza od momentu akcji konstytucyjnej, w której wystąpiliśmy samodzielnie z własnym, przemyślanym programem działania i odrębną koncepcją taktyczną - to był czas budowania struktur ogólnopolskich. Nie ma jednak wątpliwości, że propaganda była istotnym bodźcem do działania, z tego oto punktu widzenia, że zasadniczo przyczyniła się do ostatecznego podjęcia decyzji o przekroczeniu swoistego Rubikonu i przyjęcia taktyki działania jawnego dążącego do masowego, ogólnospołecznego przeciwstawienia się sowieckiej dominacji. Wobec wszechpotęgi i kluczowej roli mass mediów tradycyjna konspiracja wydawała się z góry skazana na nieskuteczność. Odrzucaliśmy też swoisty elitaryzm, zamknięcie się w getto Krakowskiego Przedmieścia, cechujący środowiska rewizjonistyczne, czy jak wówczas mówiło się, lewicy laickiej. Chodziło o akcję czynną, którą będzie można przeciwstawić codziennej zmasowanej propagandzie i która będzie oddziaływała na wyobraźnię i umysły społeczeństwa. Spensjonowani agenci W ówczesnej kampanii oszczerstw wobec strajkujących robotników, ale także przeciw powstającej opozycji szczególną rolę odegrali tacy dziennikarze jak Bohdan Roliński, A. W. Wysocki, Wojciech Giełżyński, Ryszard Łukasiewicz, J. Kossak, M. A. Styks, Michał Misiorny. Czy wszyscy oni byli agentami SB? Zapewne nie. Ale jest charakterystyczne, że wielu z nich znajduje się w zestawieniu źródeł operacyjnych wyeliminowanych z sieci w 1982 r. Powody eliminacji były różne. Czasem chodziło o to, że agent wywiadu powracając z placówki dyplomatycznej do kraju tracił możliwości działania w środowisku, na którym wywiadowi zależało. Czasem podobne zjawisko miało miejsce w kraju, gdy następowała zmiana miejsca zamieszkania. Ale bywały i tak szczególne powody jak “żądanie zbyt wysokiego wynagrodzenia”, czy (częściej) “wstąpienie do PZPR”. Mamy też wypadki, gdy SB uznaje, że jest oszukiwana (dezinformacja) i zrywa współpracę obawiając się dekonspiracji - czy też - że agent zbyt nieostrożnym działaniem naraża służbę na ujawnienie związków agenturalnych. W żadnym z tych przypadków nie można powiedzieć, iż z pewnością współpracę naprawdę zerwano. Być może zerwała tylko ta jednostka organizacyjna, która dotychczas agenta prowadziła, a czasem dochodziło jedynie do przerejestrowania tw. na kontakt operacyjny (tak było z osobami wstępującymi do PZPR). Dobrym przykładem jest sprawa Kazimierza Koźniewskiego, który jeszcze w latach 70-tych donosił na Komitet Obrony Robotników. Ale oczywiście pewności mieć nie możemy, i jako bardziej miarodajne należy przyjąć daty współpracy odnotowane przez SB. W publikowanym poniżej spisie podajemy oznaczenia jednostek organizacyjnych SB, które prowadziły tę agenturę. Departament I - to wywiad, Departament II - to kontrwywiad, Departament III - to zwalczanie opozycji politycznej a Departament IV - to zwalczanie Kościoła i jego struktur. Pierwsze pół setki 1. Bielecki Jerzy Czesław, ur. 1930 okres współpracy 1964-67, wyjazd za granicę, Dep. II 2. Czarmiński Bogusław, Aleksander 1928, 1959-69, niechęć do współpracy Dep. II; 3. Jagielski Zdzisław, 1920, 1948-70, choroba, Dep. III; 4. Kłyszyński Andrzej 1945-1953, dwulicowość; 5. Strumpf Tadeusz Bronisław, 1965-71, członek PZPR, Dep II, Dep. III; 6. Wilczur-Garztecka Ewa, Urszula, 1945-64, niechęć do współpracy, Dep I; 7. Wolfram-Jaroszyński Włodzimierz, 1957-70, dezinformacja, Dep. II; 8. Aleksandrowicz Grzegorz, 1954-64, choroba, Dep. II; 9. Hirszberg-His Karol, 1962-1970, rezygnacja jednostki, Dep. II,; 10. Jarzembski Jerzy Stefan, 1949-1970, niechęć do współpracy. Dep. III ; 11. Karolkiewicz Aleksander Maria, 1963- , Dep. II ; 12. Mrzygłód Jerzy, 1952-1971, rezygnacja jednostki, Dep. II, 13. Petruszenko Jakub-M. , 1974-, rezygnacja jednostki, Dep. II, 14. Dębski Witold, 1958-1974 (RSW), czł. PZPR, Dep. III, 15. Kopeć Józefa-Maria, 1961-65 (RSW), brak możliwości, Dep. II; 16. Sochacka-Csato Danuta, 1949-, Dep. III; (RSW) 17. Ciszewski Jerzy, 1949-55, brak możliwości, Dep. III; (Ekspres Wieczorny) 18. Albinowski Stanisław, 1962-76, brak możliwości, Dep. I (Życie Warszawy); 19. Dunin Wąsowicz Marek, 1950-69, nieprzydatny, Dep. III, 20. Sperkowicz Jerzy, 1966-71, nieprzydatny, Dep. II; 21. Wojna Ryszard, 1952-63, brak możliwości, Dep. III; 22. Wysocki Adam Witold, 1957-63, Dep. I; 23. Broniarek Lilianna-Anna, 1968-75 (Interpress), Dep. II; 24. Biernat Kazimierz, 1964-72, brak możliwości, Dep. III, (PAP); 25. Jedlicka-Bocheńska Hanna, 1962-67, niechęć, Dep. II (PAP); 26. Kedaj Waldemar, 1974-80, powrót do kraju, Dep. I. 27. Ambroziewicz Jerzy, 76-79, powrót do kraju, Dep. I; 28. Bilik Andrzej 1972-73, Dep. I; 29. Dziedzic Irena (Bałaban), 1958-66, brak możliwości, Dep. II; 30. Fuksiewicz Jacek 1963-74, niechęć do współpracy, Dep. III; 31. Hanbowski Jerzy, 1957-59, domaga się za wysokiego wynagrodzenia, Dep. II; 32. Łoziński Włodzimierz, 1969-74, Dep. I; 33. Janicki Stanisław, 1966-69, brak możliwości, Dep. II; 34. Tuszyński Bohdan, 1963-70, wstąpił do PZPR, Dep. III; 35. Giełżyński Wojciech, 1957-, (Dookoła Świata), Dep. III; 36. Rządza Andrzej, 1952-75, zmiana pracy, Dep. III; 37. Safian Cyryl, 1950-63, powrót do kraju, Dep. I; 38. Skalski Ernest, 1966-79, rezygnacja jednostki operacyjnej, Dep. III, (Głos Pracy); 39. Kozicki Jerzy, 1966-69, dekonspiracja, Dep. IV; 40. Koźniewski Kazimierz, 1945-58, zakończenie sprawy, Dep. III, (Magazyn Polski); 41. Domaniewski T., 1946-61, bezwartościowy, Dep. I; 42. Horodyński Dominik, 1948-53, brak możliwości, Dep. IV, (Perspektywy); 43. Rostworowski Stanisław, 1958-63, brak możliwości, Wydz. III KWMO, Lublin, CHSS, Lublin; 44. Hrabyk Klaudiusz, 1956-74, brak możliwości, Dep. I; 45. Gotowski Bohdan, 1967-72, brak możliwości, Dep. II; 46. Matłachowski J., 1961-, wiek, Dep. III; 47. Morawski Dominik, 1946-71, niechęć i szkodliwość dla SB, Dep. III; 48. Nowakowski Alfred, 1966-73, brak możliwości, Dep. III; 49. Olszewski Stefan, 1945-52, brak możliwości, Dep. III; 50. Willman Marian, 1941, 1977-, Wydz. II Dep. II;
Antoni Macierewicz www.glos.com.pl Fragmenty pracy przygotowywanej w ramach projektu badawczego. | |||
