now@ on-line 5 luty 2001

Dlaczego używanie broni uranowej przez oddziały wojskowe NATO w Jugosławi oraz narażanie własnych żołnierzy i ludności cywilnej na poważną utratę zdrowia a nawet wypadki śmierci było do tej pory utrzymywane w tajemnicy? Pojawianie się tego rodzaju pytań podważa wiarygodność Paktu Atlantyckiego. Wojskowe kierownictwo NATO próbuje bronić się, przyjmując, jak dotąd, raczej taktykę dezinformacji, niż podejmowanie rzeczowej, merytorycznej dyskusji wśród ludzi kompetentnych, po to, aby ujawnić różnorakie aspekty tego bolesnego problemu. Dodać też trzeba, że ton wypowiedzi wojskowych szefów nie sprzyja bynajmniej dobremu wizerunkowi NATO.

Dowódcy wysokiego szczebla, popierani przez niektóre rządy krajów członkowskich, z uporem twierdzą, że nie ma żadnego związku pomiędzy używaniem broni uranowej, a faktami zachorowań, czy nawet śmierci niektórych żołnierzy, którzy odbywali służbę wojskową na Bałkanach w wojennym okresie. Tymczasem należy przypominać, że siedemnastu żołnierzy zmarło do tej pory na raka krwi (z tego sześciu Włochów i pięciu Belgów). Wszyscy przebywali na Bałkanach w latach 1991 i 2000. Trudno, więc twierdzić o przypadkowych zachorowaniach, jakkolwiek ciągle nie ma raportu naukowców na ten temat. Szczególnie zaniepokojeni są Włosi, gdyż ich oddziały stanowiły największy kontyngent NATO w byłej Jugosławii i Kosowie. Oddali do dyspozycji 60 tys. żołnierzy i 15 tys. osób cywilnych.

Zbadane fakty o zubożonym uranie

Uran zubożony jest 1,7-raza cięższy od ołowiu. Naboje, pociski i granaty, w których umieszczony jest zubożony uran mają niesamowitą siłę przebicia. Z tego powodu są szczególnie przydatne w walce przeciwko broniom pancernym. Przy detonacji większość uranu przekształca się w pył, który zapalając się, wydziela olbrzymie promieniowanie cieplne. Pociski, które dostają się do wnętrza czołgów, sieją niesamowite zniszczenie. Załoga najczęściej ginie od odłamków, gorąca lub poparzeń.

Zubożony uran jest trucizną i może spowodować poważne uszkodzenia nerek i innych organów wewnętrznych, a radioaktywność wywołuje zachorowania na raka - najczęściej leukemię.

Zubożony uran może dostać się do organizmu poprzez skórę, rany czy spożycie skażonej wody lub jedzenia. Żołnierze w Kosowie byli więc wyraźnie narażeni na radioaktywność powodowaną pyłem uranowym w miejscach, gdzie NATO używało amunicję uranową.

Produkcja amunicji uranowej na skalę masową zaczęła się w USA w 1977 roku. Dopiero później rozpoczęto produkcję w Wielkiej Brytanii i Francji.

Po raz pierwszy na dużą skalę broń uranowa została użyta podczas wojny w Kuwejcie w 1991, gdzie amerykańskie i brytyjskie oddziały odpaliły około miliona pocisków przeciwko agresorom irackim.

Jak poinformowano oficjalnie w agendach ONZ, liczba zarejestrowanych przypadków raka w południowym Iraku od 1989 do 1994 wzrosła siedmiokrotnie. Lekarze w tych rejonach rejestrują też znaczący wzrost wczesnych porodów z uszkodzeniami i wadami genetycznymi. Tymczasem Ministerstwo obrony USA utrzymuje, że użycie amunicji uranowej nie powoduje ryzyka dla zdrowia.

Dezinformacja

Szefostwo NATO broniąc korzystnej dla siebie tezy, wskazuje na literaturę naukową, która określa prawdopodobieństwo zachorowania na raka z powodu używania amunicji uranowej na znikomą. Tymczasem, jak sądzą inni obserwatorzy, zajmujący się syndromem bałkańskim, prawdopodobieństwa i rzeczywistość to dwie różne sprawy. Fakty niezbicie potwierdzają, żołnierze umierają na leukemię. Wielu polityków z różnych krajów domaga się od NATO zaprezentowania „pełnej i całej prawdy” o używaniu zubożonego uranu w amunicji, twierdząc, że wojskowi dowódcy nie zamierzają ujawnić wszystkich niekorzystnych faktów. Krajem najbardziej zaangażowanym w uzyskanie pełnej odpowiedzi jest Portugalia.

Premier Antonio Guterres na początku stycznia stwierdzał, że ”nastąpił czas, kiedy nie możemy już w pełni ufać NATO”. To była bardzo gorzka wypowiedź, tym bardziej, że pochodzi od przedstawiciela jednego z krajów członkowskich. Francja zwróciła się do USA o udostępnienie pełnej dokumentacji naukowej o zubożonym uranie.

Żądania szeregu państw członkowskich Układu Atlantyckiego mają źródła w narastającym podejrzeniu, iż nie informuje się w pełni wszystkich członków NATO. Jak sądzą niektórzy, ukrywa się różne informacje o bezpośredniej szkodliwości i że poddawani jesteśmy próbie dezinformacji.

Przedstawiciel Finlandii, pracownik sekcji Narodów Zjednoczonych do spraw ochrony środowiska - Pekka Haavisto wypowiadał się, że różne dane, gdzie i w jakiej ilości była używana broń uranowa, ONZ uzyskała od NATO z dużym opóźnieniem, bo dopiero po roku.

Reakcje niekorzystne dla NATO

Wspólne dla wszystkich krajów, które wycofują swoje wojska z byłej Jugosławii, jest żądanie zakazu używania broni uranowej. Tymczasem Wielka Brytania i USA jednoznacznie i energicznie sprzeciwiają się temu dezyderatowi twierdząc, że używanie zubożonego uranu przez Nasz Układ wojskowy, daje NATO olbrzymią przewagę strategiczną w warunkach wojny. Trzeba też dodać, że USA jest głównym producentem amunicji uranowej i niektórzy podejrzewają, że Stany Zjednoczone nie chcą wprowadzać takiego zakazu z czysto ekonomicznych powodów. Madeleine Albright stwierdzała w rozmowach o broni uranowej, z naciskiem, iż 77 ostrzega przed ”histerią i emocjami”. Dawała w ten sposób wyraźnie do zrozumienia, jaka jest jej opinia o narastającej dyskusji na ten temat w środkach masowego przekazu w Europie. Trudno jednak obronić się przed emocjami, gdy rośnie liczba wypadków umierających ludzi. Dlaczego narzuca się milczenie wobec tak groźnych, sprawdzonych faktów na terenach, gdzie wojska NATO prowadziły operacje wojenne z użyciem broni uranowej.

Leszek Derda

powrót do strony głównej