Obecny papież Benedykt XVI jest blisko związany z Polską i Polakami. Przede wszystkim przez ponad 20 lat był najbliższym współpracownikiem polskiego papieża Jana Pawła II. Będąc kardynałem Joseph Ratzinger kilka razy odwiedził Polskę. Był w Lublinie i we Wrocławiu, gdzie odebrał doktorat honoris causa Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (1988) i wrocławskiego Papieskiego Fakultetu Teologicznego (2000). 10 maja 2003 roku odwiedził Szczepanów jako osobisty wysłannik Jana Pawła II na uroczystości 750-lecia kanonizacji św. Stanisława Biskupa. Rok wcześniej, w maju 2002 roku kard. Ratzinger, jako prefekt Kongregacji Nauki Wiary, wziął udział w ingresie nowego biskupa diecezji radomskiej Zygmunta Zimowskiego. Owiedził również sanktuaria maryjne na Jasnej Górze w Częstochowie i w Kalwarii Zebrzydowskiej, gdzie w kronice klasztornej pozostawił wpis: „Współpracownikom Prawdy. Na pamiątkę kardynał Ratzinger. 24.10.1988”. Oczywiście był w Warszawie i Krakowie i aż 6 razy w Opolu, gdyż przyjaźni się z biskupem opolskim Alfonsem Nossolem. Kilka książek kard. Ratzingera zostało wydanych w Polsce.

W konklawe wybierającym następcę papieża Jana Pawła II brało udział czterech kardynałów-Polaków: dwóch kardynałów z Polski: Józef Glemp – arcybiskup-metropolita warszawski i prymas Polski i Franciszek Macharski – arcybiskup-metropolita krakowski oraz kard. Zenon Grocholewski z Kurii Rzymskiej i kard. Marian Jaworski – arcybiskup-metropolita lwowski (Ukraina). Poza tym w Kolegium Kardynalskim są następujący Polacy: Henryk Gulbinowicz – emerytowany arcybiskup-metropolita wrocławski, Stanisław Kazimierz Nagy – kardynał-diakon mieszkający w Polsce, Andrzej Maria Deskur z Kurii Rzymskiej, Adam Kozłowiecki – emerytowany arcybiskup-metropolita Lusaki w Zambii, mieszkający w Polsce oraz Kazimierz Świątek – arcybiskup-metropolita mińsko-mohylewski na Białorusi. Poza polskimi kardynałami jest jeszcze dwóch amerykańskich kardynałów polskiego pochodzenia: Edmund Kazimierz Szoka z Kurii Rzymskiej i Adam Maida – arcybiskup-metropolita Detroit. Tak więc w chwili obecnej w Kolegium Kardynalskim jest 8 kardynałów-Polaków i 2 amerykańskich polskiego pochodzenia. A jakiś procent polskiej krwi chyba płynie w żyłach dwóch kardynałów niemieckich: urodzonego w Bytomiu Leo Scheffczyk’a i pochodzącego z Warmii arcybiskupa Berlina Georga Sterzinsky’ego, na co wskazują ich zniemczone polskie nazwiska.

Lwów był siedzibą drugiej (po gnieźnieńskiej) polskiej metropolii katolickiej, która została utworzona w 1412 roku. Miasto do 1945 roku było bardzo polskie i bardzo katolickie. W 1939 roku archidiecezja lwowska miała 987 000 wiernych, 416 parafii, w tym 17 we Lwowie (poza tym we Lwowie było 9 kościołów nieparafialnych, 8 zakonnych i 4 kapelanie), 757 księży diecezjalnych, 279 zakonnych, 543 zakonników i 2470 sióstr zakonnych. Działało tu 17 zakonów męskich (69 domów zakonnych, w tym 21 we Lwowie) i 24 zgromadzenia żeńskie (292 domy zakonne, w tym 50 we Lwowie). Archidiecezja dzieliła się na 28 dekanatów. Na Uniwersytecie Jana Kazimierza był Wydział Teologii Katolickiej, było również seminarium duchowne, a Lwów stanowił wielki polski ośrodek wydawniczy prasy i książek katolickich.

W 1945 roku Stalin oderwał od Polski Lwów i Małopolskę Wschodnią, przyłączając ją do Związku Sowieckiego – republiki ukraińskiej. Od 1991 r. tereny te należą do państwa ukraińskiego. Przy Polsce został tylko skrawek archidiecezji lwowskiej wokół Lubaczowa z zaledwie 21 parafiami. Z terenów zagarniętych przez Związek Sowiecki wysiedlono większość Polaków i prawie doszczętnie zlikwidowano Kościśł katolicki. W 1970 roku czynnych tu było zaledwie 11 kościołów (w tym dwa we Lwowie – katedra i św. Antoniego), a duszpasterstwem mogło zajmować się zaledwie 8 księży.

W 1991 r. upadł Związek Sowiecki i polscy katolicy we Lwowie i na tzw. dzisiaj Zachodniej Ukrainie odzyskali sporo wolności religijnej, ale nie całkowitą, gdyż władze ukraińskie czyniły wiele różnych trudności; np. nie chcieli i nie chcą oddać wielu kościołów (we Lwowie nie oddali do tej pory żadnego) i do 2001 r. domu biskupiego i sprzeciwiali się mianowaniu arcybiskupa lwowskiego kardynałem. W 1991 r. powrócił do Lwowa biskup, którym został z isibistej nominacji papieża Jana Pawła II ks. bp Marian Jaworski, od 1984 r. administrator polskiej części archidiecezji lwowskiej. W 2001 r. abp Jaworski został wyniesiony do godności kardynalskiej i w tymże roku papież Jan Paweł II był z pielgrzymką apostolską na Ukrainie, odwiedzając Lwów i m.in. polską katedrę w mieście.

Dzisiaj (2002 r.) archidiecezja lwowska ma 160 000 wiernych (głównie Polaków), 222 parafie i ośrodki duszpasterskie, 82 księży diecezjalnych i 44 zakonnych, 1 diakona, 68 zakonników i 102 siostry zakonne oraz seminarium duchowne w Brzuchowicach. Odrodziły się dekanaty: lwowski (16 parafii i ośrodków duszpasterskich), czortkowski (48), halicki (14), iwanofrankiwski/stanisławowski (18), stryjski (15), tarnopolski (24), złoczowski (21) i żółkiewski (26), a na terenach wschodniej (dziś ukraińskiej) części diecezji przemyskiej, włączonych teraz do archidiecezki lwowskiej, odrodziły się dekanaty: mościski (22) i samborski (30 parafii i ośrodków duszpasterskich).

Po upadku Związku Sowieckiego w 1991 r. powstało państwo ukraińskie i od tej pory rzymskokatolicy mają duży zakres wolności religijnej (ale nie całkowitej). W 1991 r. odrodziły się – otrzymały biskupów: archidiecezja we Lwowie (do 1945 r. w Polsce) i diecezje w Kamieńcu Podolskim, Żytomierzu (obie z okresu przedrozbiorowej Polski) oraz etnicznie węgierska w Mukaczewie (Ruś Zakarpacka, która do 1945 r. należała do Węgier), a w 1996 r. w Łucku na Wołyniu (do 1945 r. w Polsce). W 2002 r. papież Jan Paweł II utworzył dwie nowe diecezje katolickie: odesko-symferopolską dla południowych obwodów Ukrainy i charkowsko-zaporożską dla wschodniej Ukrainy (obie części bardzo zrusyfikowane). Kościół tworzy jedną metropolię – lwowską, złożoną z 7 diecezji. Ogółem jest 804 parafii i ośrodków duszpasterskich, 11 biskupów (prawie wszyscy są Polakami lub polskiego pochodzenia), ok. 500 księży diecezjalnych i zakonnych, ok. 340 zakonników, ok. 495 sióstr zakonnych i ok. 950 000 wiernych, głównie Polaków i osób pochodzenia polskiego, jednak (poza Lwowszczyzną) albo już zukrainizowanych albo zrusyfikowanych. Są trzy seminaria duchowne: w Brzuchowicach k. Lwowa, w Gródku na Podolu i w Worzelu k. Kijowa. Ukazuje się kilka pism religijnych w językach polskim, ukraińskim i rosyjskim.

Kościół katolicki na Ukrainie blisko współpracuje z Kościołem polskim.

Z narodu i Kościoła polskiego wyszło 25 świętych Kościoła katolickiego: Andrzej Bobola zm. 1657, kanonizowany 1938; Andrzej Świerad zm. 1034, kanonizowany 1083; Benedykt zm. 1037, kanonizowany 1083; Albert Chmielowski zm. 1916, kanonizowany 1989; Melchior Grodziecki zm. 1619, kanonizowany 1995; Izaak zm. 1003, kanonizowany 1004; Jacek Odrowąż zm. 1257, kanonizowany 1594; Jadwiga Królowa Polski zm. 1399, kanonizowana 1997; Jadwiga Śląska zm. 1243, kanonizowana 1267; Jan z Dukli (patron Lwowa) zm. 1484, kanonizowany 1997; Rafał Kalinowski zm. 1907, kanonizowany 1991; Jan Kanty zm. 1473, kanonizowany 1767; Kazimierz Jagiellończyk zm. 1484, kanonizowany 1521; Kinga zm. 1292, kanonizowana 1999; Maksymilian Maria Kolbe zm. 1941, kanonizowany 1982; Faustyna Kowalska zm. 1938, kanonizowana 2000; Krystyn zm. 1003, kanonizowany 1004; abp Jozafat Kuncewicz zm. 1623, kanonizowany 1867; Urszula Ledóchowska zm. 1939, kanonizowana 2003; Mateusz zm. 1003, kanonizowany 1004; bp Józef Pelczar zm. 1924, kanonizowany 2003; Jan Sarkander zm. 1620, kanonizowany 1995; Stanisław Kostka zm. 1568, kanonizowany 1726; bp Stanisław ze Szczepanowa zm. 1079, kanonizowany 1253; bp Wojciech zm. 997, kanonizowany 999 roku.

Poza Polską – w świecie katolickim najbardziej znanymi są następujący polscy święci: Andrzej Bobola, Kazimierz Jagiellończyk, Maksymilian Maria Kolbe, Faustyna Kowalska, Stanisław Kostka, bp Stanisław ze Szczepanowa i bp Wojciech. W niektórych krajach, głównie romańskich, podczas chrztu nadaje się chłopcom imiona Stanislaw lub Kazimierz. Np. z biskupów 2. poł. XX w. mających jedno z tych imion można wymienić m.in. sufragana Paryża – Stanislas Coubre, biskupa Teramo we Włoszech – Stanislao A. Battistelli, biskupa Tainanu w Chinach (Tajwan) – Stanislaus Lokuang czy biskupa łotewskiego – Kazmirs Dulbinskis.

W dyplomacji watykańskiej po II wojnie światowej aż sześciu polskich duchownych było lub jest nuncjuszami (ambasadorami). I tak abp Janusz Bolonek był w latach 1995-98 nuncjuszem w Rumunii, a w 1999 r. został nuncjuszem w Urugwaju; abp Juliusz Janusz był w latach 1995-98 nuncjuszem w Rwandzie, 1998-2003 w Mozambiku i od 2003 r. jest na Węgrzech; abp Henryk Józef Nowacki jest od 2001 r. nuncjuszem na Słowacji; abp Marian Oleś w latach 1987-91 był nuncjuszem w Iraku i Kuwejcie, 1994-2001 w Kazachstanie, Kirgizji, Uzbekistanie i Tadżykistanie i 2001-2002 w Słowenii i Macedonii; abp August Sepiński (Polak z Francji) był w latach 1969-78 nuncjuszem w Urugwaju; abp Józef Wesołowski

był w latach 1999-2002 nuncjuszem w Boliwii, a od 2002 r. jest nuncjuszem w Kazachstanie, Kirgizji, Uzbekistanie i Tadżykistanie. Przedtem tylko jeden kapłan polski był nuncjuszem. Był nim kard. Włodzimierz Czacki w latach 1879-88 nuncjusz apostolski we Francji.