Zanim przejdę do szczegółowej analizy tematyki wypowiem zasadniczą rekomendację ze strony Prawa i Sprawiedliwości w materii Ordynacji podatkowej. Otóż chcemy, aby jej Konstrukcja pozwalała władzy publicznej być, wtedy, kiedy należy, rygorystyczną, a nawet bezwzględną wobec takich przestępców, jakimi są oszuści podatkowi, a także wobec chociażby oligarchów rozszarpujących kraj. Ale chcemy jednocześnie, aby ta sama Ordynacja podatkowa, jej konstrukcja, tworzyła i gwarantowała swobody podatnicze dla zacnych obywateli, dla uczciwych podatników, a w tym solidnych przedsiębiorców. Patrząc z punktu widzenia tej rekomendacji, trzeba stwierdzić, że dzisiejsza ordynacja, tak jak obecnie obowiązuje, wymaga poszerzenia zakresu swobód podatniczych.

Dlatego Prawo i Sprawiedliwość przystępuje do prac nad nowelizacją ordynacji z intencją likwidacji sześciu zawartych w niej czarnych punktów, z powodu których podatnicy doznają katastrof, a przedsiębiorstwa giną, i z intencją obrony jednego nowego, ale może najbardziej godnego obrony rozwiązania, jakim są wiążące interpretacje podatkowe.

Deklaruję na początku tego wystąpienia, że co do istoty tego rozwiązania wiążących interpretacji podatkowych będziemy bronić jak niepodległości przed ministrem finansów. I mówię to nie dlatego, że byłem autorem poprawki do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i współautorem poprawki do Ordynacji podatkowej, która wprowadzała na grunt polskiego prawa te słuszne rozwiązania, ale przede wszystkim dlatego, że są one sprawiedliwe, że oddają to, co się należy podatnikom, że są dla nich korzystne. Jeżeli chodzi o sześć czarnych punktów Ordynacji podatkowej, to w kilku słowach o każdym z nich.

Pierwszy czarny punkt to źle skonstruowane klauzule obejścia prawa, a więc art. 24a i jeszcze częściowo obowiązujący art. 24b, które mogą być, i niestety są, nadużywane w praktyce aparatu skarbowego wymierzonej przeciwko konkretnym podatnikom. Pozwolę sobie przypomnieć, że podczas prac nad przepisami wprowadzającymi do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej znalazła się propozycja wykreślenia tej choćby resztówki art. 24b w postaci jego § 2, który ciągle jeszcze w ordynacji widnieje, ale wówczas Ministerstwo Finansów protestowało przeciwko temu, wbrew duchowi orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Dzisiaj ministerstwo proponuje pewne rozwiązania, ale, jak pisze jeden z ekspertów, nie uwzględniają one istoty orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i zasad konstytucyjnych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia Trybunału. Niestety Ministerstwo Finansów nadal nie rozumie, czym jest słuszna i należna podatnikowi optymalizacja podatkowa, a czym jest niesłuszne i będące przestępstwem karnym skarbowym uchylanie się od płacenia podatków. Będziemy zabiegać o to, aby klauzule z art. 24a zostały zapisane w sposób korzystny dla podatnika.

Trzeci czarny punkt to art. 69, który określa czas przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dzisiaj w Polsce jest to aż 6 lat, a można powiedzieć, że dłuższe przechowywanie dokumentów jest niecelowe i tylko naraża podatnika na niepotrzebne koszty związane z przechowywaniem często zbędnych dokumentów lub nienależny podatek w przypadku zagubienia dokumentów. Jest tak, że w kraju tak sfiskalizowanym, jakim jest chociażby Francja przedawnienie zobowiązania podatkowego jest ledwie trzyletnie, a nie jak obecnie w ordynacji w naszym kraju aż 6-letnie.

Czwarty czarny punkt Ordynacji podatkowej to art. 81, który mówi o korygowaniu zeznań podatkowych. Dzisiaj jest tak, że lęk przed karą powstrzymuje podatników przed korygowaniem złożonych wcześniej deklaracji podatkowych i są wyraźne dane statystyczne, które pokazują, że spada liczba korekt, a to dlatego, że dzisiaj korygowanie, i to nie tylko, kiedy ministerstwo proponuje, żeby zmienić te kwestie zaokrągleń groszowych, dzisiaj wszelkie korekty podlegają karom. Owszem, Komisja Finansów Publicznych proponowała powrót do wcześniejszego przepisu prawnego, iż korekta zeznania podatkowego nie podlega karom, ale wtedy rząd, Ministerstwo Finansów odpowiadało, że jedyne, co proponuje podatnikom to autodenuncjacja, czyli donoszenie na samych siebie, że popełniło się przestępstwo karne skarbowe i błaganie organów skarbowych, żeby nie wymierzały kary z powodu korygowania deklaracji podatkowej.

Piąty czarny punkt Ordynacji podatkowej to art. 224, ten straszliwy, który wymusza z reguły natychmiastową wykonalność decyzji skarbowych. Owszem jest tak, że można dzisiaj uznaniowo takiej decyzji nie wykonywać, ale wiemy, że to w żaden sposób nie rozwiązuje prawdziwych problemów podatników, a w szczególności przedsiębiorców. W tej kadencji Sejmu mieliśmy do czynienia z poprawką Senatu, która dawała możliwość - fakultatywnie -zawieszenia natychmiastowej wykonalności, gdy jest dawana gwarancja, ale my, rzecz jasna, musimy przyjąć dalej idące rozwiązanie, takie, że decyzja musi być zawieszona, gdy jest gwarancja. Rząd proponuje takie rozwiązanie, ale będziemy czytać szczegółowo tę propozycję, by sprawdzić, czy między wierszami nie kryje się jakaś pułapka zastawiona przez aparat skarbowy, do celów którego poczciwy podsekretarz stanu pan doktor Neneman może być, niestety, wykorzystywany.

Szósty czarny punkt ordynacji podatkowej to art. 260, zgodnie z którym skrzywdzonemu przez organ skarbowy podatnikowi nie przysługuje pełne odszkodowanie. Chcemy - zresztą zgodnie z propozycją Senatu zgłaszaną w tej kadencji parlamentarnej - aby i rzeczywista szkoda, i utracona korzyść mogły być rekompensowane wyrokiem sądowym po niekorzystnej, a niesłusznej decyzji organu skarbowego wobec podatnika. Rząd jakoby proponuje to zmienić, choć jeszcze niedawno zajmował negatywne stanowisko wobec propozycji senackiej, ale jak czytamy w uzasadnieniu do ustawy, chce to uzależnić od orzeczenia winy organu podatkowego, co jest niesprawiedliwe z zasady, ale także niezgodne z regulacjami europejskimi. Jak czytamy w jednym z orzeczeń trybunałów europejskich, sąd krajowy nie może uzależniać odszkodowania od tego, czy instytucji państwowej, która naruszyła prawo, można przypisać umyślną czy nieumyślną winę. Będziemy chcieli pełnych odszkodowań, i to zarówno w zakresie rzeczywistej szkody, jak i utraconej korzyści.

To jest sześć czarnych punktów, które trzeba zlikwidować, a trzeba bronić - jak wspominałem - wcześniej wiążących interpretacji podatkowych, które mają charakter powszechny, są dostępne dla wszystkich podatników, mają charakter prawnoadministracyjny, bo wydawane są jako postanowienia, i mogą być zaskarżane w dwuinstancyjnym sądownictwie administracyjnym, i wreszcie są wiążące, co dokładnie definiuje ordynacja, ale już zapowiada w stosunku do przedsiębiorców w swoim art. 10 ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Rząd po pozorem racjonalizacji, na przykład skromnej opłaty za wydanie takiej interpretacji, w rzeczywistości szykuje regres i odwrót od tych rozwiązań. Chciałby, aby interpretacje podatkowe nie były wiążące i nie były przeznaczone dla wszystkich, chce, aby nie były wiążące, bo twierdzi, że jest to niezgodne z konstytucją, ale sam proponuje - i słusznie - uprzednie porozumienia cenowe, które są zgodne z konstytucją w ten sam sposób, jak wiążące interpretacje podatkowe. Rząd chce także - choć ukrywa trochę tę wiadomość - aby były one nie dla wszystkich, bo jak czytamy na stronach internetowych ministerstwa, członkowie rady przy ministerstwie poparli propozycję, by prawo do uzyskania interpretacji ograniczyć do podatników prowadzących działalność gospodarczą, a więc: obywatele precz, dopuszczamy tylko pewną ich grupę. I to dopiero byłoby prawdziwie niekonstytucyjne rozwiązanie, na które nie można się zgodzić.

Zwracam się do Ministerstwa Finansów z przestrogą, iż był czas na to, aby nad tym pracować, ale tego w trakcie nowelizacji Ordynacji podatkowej przy okazji uchwalania przepisów wprowadzających do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej resort nie robił. Mieliśmy do czynienia z tępym uporem, czyli negowaniem wszelkich propozycji poselskich, i ze ślepym sprzeciwem, czyli niekonsultowanymi z rządem akcjami ministra finansów, który słał swoje listy do Senatu, aby tylko zapobiec wprowadzeniu tych rozwiązań. Teraz jest za późno, aby wierzyć w dobrą wolę ministerstwa, które zresztą postępuje nielojalnie wobec rządu, bo rząd nie zdecydował o weryfikacji przepisów o wiążących interpretacjach podatkowych. Mamy tu do czynienia ze spektakularną akcją medialną samego Ministerstwa Finansów, które zapowiada, że coś przygotowuje, i można domyślać się, że będzie chciało przemycić te przepisy do Sejmu w postaci jakiejś poprawki poselskiej. Jednak na taką kontrabandę, czyli przemyt do Sejmu ze strony Ministerstwa Finansów, nie będziemy się zgodzić. …

I wreszcie uwaga końcowa, ale wcale nie najmniej ważna. Otóż Ordynacja podatkowa to tekst - jest ona wykonywana przez urzędników skarbowych – ale jest też kontekst, a jest nim stan aparatu skarbowego. Niedawno czytaliśmy poruszające i oburzające informacje o tym, jak ówczesny wiceminister finansów pan Wiesław Ciesielski powierzył obowiązki wicedyrektora Biura Międzynarodowych Relacji Skarbowych panu Aleksandrowi Mleczce, negatywnie zweryfikowanemu krakowskiemu funkcjonariuszowi Służby Bezpieczeństwa, a obowiązki dyrektora Biura Dokumentacji Skarbowej, czyli wywiadu skarbowego ze wszystkimi jego uprawnieniami, powierzył Włodzimierzowi Bartnickiemu, który w PRL inwigilował opozycję demokratyczną i księży. To były wydarzenia oburzające, choć ktoś mógłby powiedzieć, że chodziło o szczególne osiągnięcia cybernetyka z Moskwy, czyli Wiesława Ciesielskiego, który doktoryzował się na Uniwersytecie Łomonosowa w latach osiemdziesiątych. Jednak sprawa jest poważniejsza i dużo głębsza. Otóż dzisiejszy aparat skarbowy jest w prostej linii kontynuacją aparatu totalitarnego państwa komunistycznego. Tam nie było weryfikacji. W istocie mamy do czynienia z instytucją posttotalitarną, która w swoim czasie prześladowała wielu uczciwych obywateli, w tym przedsiębiorców, a dzisiaj ci sami ludzie w tym samym duchu wykonują podobne zadania.

Dlatego Prawo i Sprawiedliwość zgłasza - i będzie zgłaszać w formie ustawowej - projekt powołania innej, nowej instytucji, czyli głównego urzędu skarbowego. Jeżeli ktoś o usposobieniu bardziej metaforycznym chciałby nazwać to opcją zerową w aparacie skarbowym, to nie będę zbytnio protestował. Owszem, biorąc pod uwagę stan posttotalitarnego aparatu skarbowego, taka opcja zerowa jest do rozważenia. I to jest kontekst, o którym trzeba bardzo wyraźnie mówić, gdy dyskutuje się o Ordynacji podatkowej.